Zingen en gitaar spelen tegelijk: oefenplan in 3 weken
Gitaarles
Redactie Online Muziek Cursus
Gitaarles
06/30/2014
1 min
0

Zingen en gitaar spelen tegelijk: oefenplan in 3 weken

06/30/2014
1 min
0

Je kent de akkoorden en je kent de tekst. Toch valt alles uit elkaar zodra je ze combineert: je rechterhand stopt of je stem gaat mee met het slagpatroon. Dat is normaal. De oplossing is geen talent, maar volgorde. Je leert zingen en gitaar spelen tegelijk door de gitaar eerst op de automatische piloot te krijgen. Daarna voeg je de stem toe in kleine stappen: eerst neuriën, dan de tekst op het ritme uitspreken en pas daarna zingen. Hieronder lees je hoe dat werkt, welke liedjes je kiest, hoe je met een capo je eigen toonhoogte vindt en hoe een oefenplan van drie weken eruitziet.

Kort samengevat

  • Eerst de gitaar automatiseren. Akkoordwissels en slagpatroon moeten lopen zonder dat je erbij nadenkt, anders heeft je stem geen ruimte.
  • Bouw de stem op in lagen: neuriën, dan de tekst ritmisch uitspreken, dan zingen.
  • Begin klein: een liedje met twee tot vier akkoorden en een rustig slagpatroon.
  • Markeer waar tekst en slag samenvallen. Die ankerpunten houden hand en stem bij elkaar.
  • Gebruik een capo om het liedje in jouw toonhoogte te zetten, zonder nieuwe akkoorden te leren.

Waarom je hoofd vastloopt

Zingen voelt als één handeling, maar het zijn er veel tegelijk. Zingen vraagt om ademhaling, ontspanning, articulatie, toonhoogte en projectie. Als gitarist doe je daarbovenop akkoordwissels en houd je de begeleiding overeind. Je brein verdeelt de aandacht en een van de twee delen verliest.

Daar komt een ritmisch probleem bij. De begeleiding draagt meestal de groove: een vast patroon dat doorloopt. De zangmelodie beweegt vrijer. Ze begint soms vóór de tel, rekt een woord uit of valt een tel stil. Die onafhankelijkheid van beide ritmes moet je daarom geleidelijk trainen. Precies daar gaat het bij beginners mis: de rechterhand gaat de zang volgen en het slagpatroon valt stil.

Doorlopend gitaarritme naast vrije zangmelodie

De conclusie is simpel. Zolang één van de twee partijen nog bewuste aandacht vraagt, lukt de combinatie niet. Het doel van de eerste fase is dus niet zingen, maar de gitaar zo vanzelfsprekend maken dat je er niet meer naar hoeft te luisteren.

De volgorde die werkt: vier lagen

We bouwen het op in vier lagen. Ga pas naar de volgende laag als de vorige drie keer achter elkaar foutloos gaat.

  1. Automatiseer akkoordwissels en slagpatroon. Speel het liedje van begin tot eind zonder te stoppen bij een wissel. Test het zo: kun je spelen terwijl je een gesprek voert of naar iets anders kijkt? Dan zit het in je handen. Lukt dat nog niet, oefen dan alleen de lastigste wissel, bijvoorbeeld van G naar C, een minuut lang heen en weer.
  2. Neurie de melodie mee. Neuriën haalt de tekst en de articulatie weg, zodat je alleen toonhoogte en ritme combineert. Merk je dat je rechterhand hapert? Dan weet je precies waar in het liedje de botsing zit.
  3. Spreek de tekst uit op het ritme. Zeg de woorden hardop, zonder melodie, alsof je rapt over je eigen begeleiding. Zo leer je waar elke lettergreep valt ten opzichte van je slag. Dit is de laag die de meeste mensen overslaan en die het meeste oplevert.
  4. Zing. Nu komt alles samen: melodie, tekst en begeleiding. Omdat de drie eerdere lagen al staan, hoeft je hoofd alleen nog de toonhoogte toe te voegen.

Werk in alle lagen eerst langzamer dan het echte tempo. Oefen de gitaarpartij met een metronoom en de zangpartij ook eens apart, beide eerst onder het uitvoeringstempo. Zet je metronoom bijvoorbeeld op 70% van het origineel en verhoog in stappen van een paar slagen per minuut.

Kies liedjes die je helpen

Het eerste liedje bepaalt of je doorgaat. Kies iets met twee tot vier akkoorden, een rustig tempo en een melodie die je al kent zonder op te zoeken. Denk aan nummers als "A Horse With No Name" (twee akkoorden) of "Mull of Kintyre" (drie akkoorden). Een eenvoudige begeleiding werkt daarbij meestal beter dan een vol slagpatroon. Zitten zang en gitaar elkaar in de weg, vereenvoudig dan het patroon.

Waar let je op bij het kiezen?

  • Weinig akkoorden, lange akkoorden. Een akkoord dat een hele maat of langer blijft liggen, geeft je tijd om op je stem te letten.
  • Wissels op tel 1. Liedjes waarin de akkoorden steeds aan het begin van de maat wisselen, zijn makkelijker dan liedjes met wissels halverwege.
  • Een melodie die je kunt neuriën. Kun je het refrein niet uit je hoofd neuriën, dan is het liedje nog te vroeg.
  • Geen snelle tekst. Snelle teksten met veel lettergrepen per tel kun je beter bewaren voor later.

Zoek je inspiratie, kijk dan in onze lijst met gitaarliedjes voor beginners. Daar staan nummers die met een paar basisakkoorden te spelen zijn.

Een rustig slagpatroon als vertrekpunt

Begin met vier neerslagen per maat, één op elke tel. Dat klinkt eenvoudig, maar het is ideaal: elke tel is hoorbaar, dus je stem heeft een duidelijk houvast. Gaat dat goed, stap dan over op een patroon als neer, neer-op, op-neer-op. Dat is het bekende patroon waarin tel 3 niet wordt aangeslagen. Schakel pas naar een moeilijker patroon als het liedje met het eenvoudige patroon volledig loopt.

Markeer waar tekst en slag samenvallen

Dit is onze belangrijkste tip, en hij kost vijf minuten met een potlood. Schrijf de tekst uit en zet boven elke lettergreep die op een tel valt een streepje. Zet boven de lettergreep waar een akkoord wisselt de naam van het nieuwe akkoord. Die punten zijn je ankers: daar móeten hand en stem samenkomen. Wat ertussen gebeurt mag losser.

Een voorbeeld met de eerste regel van het kinderliedje "Altijd is Kortjakje ziek", in G-groot:

Tel 1 2 3 4 1 2 3 4
Akkoord G C G
Tekst Al- tijd is Kort- jak- je ziek (rust)

Je ziet meteen dat het akkoord C precies op "jak-" begint en dat je terug naar G gaat op "ziek". Het woord "ziek" klinkt twee tellen lang, dus op tel 4 zing je niets en speel je gewoon door. Juist die gaten zijn de momenten waarop beginners stoppen met slaan. Weet je dat ze eraan komen, dan speel je er rustig doorheen.

Bij popliedjes werkt het hetzelfde, alleen begint de zang vaak net vóór of net na de tel. Markeer dan met een pijltje of de lettergreep vroeg of laat valt. Een duidelijk akkoordenschema maken met de akkoorden boven de juiste lettergrepen helpt hier enorm.

Zoek je toonhoogte met een capo

Veel mensen denken dat ze niet kunnen zingen, terwijl het liedje gewoon in de verkeerde toonhoogte staat. Is het refrein te hoog of het couplet te laag, dan forceer je je stem en gaat al je aandacht daarheen. Voor de gitaar heb je dan niets meer over.

Een capo lost dit op zonder dat je nieuwe akkoorden hoeft te leren. Elke fret die je de capo hoger zet, klinkt alles een halve toon hoger. Je speelt dezelfde grepen, maar het liedje klinkt in een andere toonsoort:

Capo op fret G-greep klinkt als C-greep klinkt als D-greep klinkt als
geen G C D
1 As Des Es
2 A D E
3 Bes Es F
4 B E Fis
5 C F G

Het werkt maar één kant op: een capo maakt het hoger, nooit lager. Is een liedje te hoog, kies dan een lagere set grepen. Staat een liedje in G (G, C, D), speel het dan met de grepen van E (E, A en B7). Zonder capo klinkt het drie halve tonen lager, met de capo op fret 1 klinkt het in F en op fret 2 in Fis. Zet je de capo op fret 3, dan klink je weer precies in G.

Zo vind je je toonhoogte in de praktijk: zing het hoogste en laagste stuk van het liedje mee terwijl je de capo fret voor fret verschuift. Kies de stand waarin beide stukken zonder persen gaan. Wil je beter weten waar je stem comfortabel zit, lees dan hoe je je stembereik bepaalt. Controleer je intonatie daarna op twee manieren: zing mee met een opname van je eigen begeleiding en zing daarna een stukje zonder gitaar. Speel tussendoor een akkoord om te horen of je nog op toon zit.

Oefenplan van drie weken

Reken op 15 tot 20 minuten per dag, liefst vijf dagen per week. Kort en vaak werkt beter dan één lange sessie in het weekend. Kies vooraf één liedje met twee tot vier akkoorden en houd het drie weken vast.

Week Focus Dagelijkse oefening Klaar als…
1 Gitaar automatiseren 5 min. lastigste wissel heen en weer, 10 min. hele liedje met metronoom op rustig tempo, vier neerslagen per maat je het liedje drie keer foutloos speelt terwijl je ergens anders naar kijkt
2 Neuriën en spreken 5 min. opwarmen met het liedje, 5 min. neuriën bij je spel, 5 tot 10 min. tekst ritmisch uitspreken over je begeleiding, ankerpunten markeren je de hele tekst kunt uitspreken zonder dat je rechterhand hapert
3 Zingen capo-stand bepalen, 10 min. zingen op rustig tempo, tempo per dag iets verhogen, op dag 4 of 5 een opname maken je het liedje van begin tot eind zingt en speelt, ook als er een foutje in zit

Een paar aanvullingen per week:

  • Week 1: Speel ook een keer zonder metronoom en neem jezelf op. Versnel je bij het refrein? Dat hoor je terug op een opname, niet tijdens het spelen.
  • Week 2: Klap eerst de tellen en zing er a capella overheen. Bouw op van één klap per tel naar achtsten. Deze ritmeoefening maakt je stem onafhankelijk van je handen.
  • Week 3: Lukt een regel niet, ga dan voor die regel even terug naar spreken. Terugschakelen is geen achteruitgang, het is precies hoe de lagen bedoeld zijn.

Na drie weken heb je één liedje dat staat. Het tweede gaat sneller, omdat je de methode nu kent. Wil je de gitaarkant breder trainen, dan sluit ons gitaar oefenschema voor beginners hier goed op aan.

Als het toch misgaat

Je vergeet de tekst

Zet niet de hele tekst op je lessenaar, maar alleen de kernwoorden. Een volledige tekst lezen is een derde taak bovenop zingen en spelen. Schrijf de tekst één keer met de hand uit en gebruik daarna steeds minder steun: eerst de eerste regel van elk couplet en refrein, later alleen de eerste regel van het eerste couplet. Onthoud het liedje ook op meer manieren dan alleen "in je vingers": een liedje dat je ook via de opbouw, de betekenis en de klank kent, zit steviger in je geheugen. Weet dus ook hoe het liedje is opgebouwd, waar het over gaat en hoe het klinkt.

Je rechterhand stopt als je zingt

Ga één laag terug, naar spreken. Of maak het slagpatroon eenvoudiger tot vier neerslagen per maat. Een patroon dat blijft lopen klinkt altijd beter dan een mooi patroon dat steeds stilvalt.

Je stem gaat mee met het slagpatroon

Dan zingt je stem hakkerig, op elke slag een klemtoon. Oefen de zanglijn een paar keer a capella, zodat je hoort hoe vrij de melodie eigenlijk loopt. Probeer het daarna met alleen één slag per maat op tel 1.

Een akkoordwissel komt te laat

Vaak ligt het aan de linkerhand die pas begint te bewegen op het moment van wisselen. Laat de laatste slag voor de wissel op losse snaren klinken en verplaats je vingers al tijdens die slag. Dat lege slagje hoor je in een groep of een liedje bijna niet. Twijfel je over een greep, kijk dan nog eens bij noten en akkoorden op de gitaar.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het voordat je kunt zingen en spelen tegelijk?

Dat hangt vooral af van hoe goed je gitaarbasis al is. Speel je je akkoorden al vlot, dan kun je met ons oefenplan na een paar weken je eerste liedje zingen en spelen. Moet je de akkoorden nog leren, dan duurt het langer, omdat stap één dan zelf al tijd kost.

Moet ik eerst goed kunnen zingen?

Nee. Je hebt geen geschoolde stem nodig om jezelf te begeleiden. Wel helpt het om in een toonhoogte te zingen die bij je past, en daarvoor is de capo er. Wil je je stem gericht ontwikkelen, dan kun je zangles en gitaarles naast elkaar doen.

Kan ik dit ook op een elektrische gitaar leren?

Ja, de methode is hetzelfde. Op een elektrische gitaar met een cleane klank klinken akkoorden wel dunner dan op een akoestische gitaar. Een rustig slagpatroon met wat meer neerslagen vult het geluid dan beter op.

Zit of sta ik beter als ik zing en speel?

Begin zittend, met de gitaar stabiel op je been, zodat je alleen op hand en stem hoeft te letten. Ga staan met een gitaarband als het liedje loopt. Staand ademen veel mensen vrijer, maar de gitaar hangt dan anders en dat vraagt even wennen.

Je volgende stap

Wil je dit niet alleen uitzoeken? In onze online gitaarles leer je akkoorden, wissels en slagpatronen stap voor stap in videolessen, in je eigen tempo. Bij elke video stel je onbeperkt vragen aan de docent. Na een eenmalige betaling houd je levenslang toegang en kun je de lessen blijven terugkijken. Merk je dat vooral je stem aandacht vraagt, dan is onze online zangles de logische aanvulling. Begin met de cursus die je nu het meest tegenhoudt. De andere sluit je later aan.

Reacties
Categorieën