
De 12-maten blues op gitaar is een vast schema van twaalf maten met maar drie akkoorden: de I, de IV en de V van de toonsoort. In E zijn dat E7, A7 en B7, in A zijn het A7, D7 en E7. Speel die akkoorden in de juiste volgorde, leg er een shuffle-ritme onder en vervang ze daarna door de boogie-riff op de lage snaren, en je speelt iets wat meteen als blues herkenbaar is. Het schema zelf leer je in een middag. Het lastige deel is de swing en het soepel wisselen, en juist daar helpt het als iemand je laat horen en zien hoe het moet. Daarom bouwen we het in onze online gitaarles op met videolessen die je zo vaak terugkijkt als je wilt.
Kort samengevat
- Het bluesschema telt twaalf maten: vier maten I, twee maten IV, twee maten I, dan V, IV, I en I (of V als turnaround).
- In E speel je E7, A7 en B7. In A speel je A7, D7 en E7.
- Het shuffle-ritme verdeelt elke tel in een lange en een korte slag: dat geeft de typische swing.
- De boogie-riff wisselt op twee lage snaren tussen grondtoon met kwint en grondtoon met sext.
- Met een quick change (IV in maat 2) en een turnaround (V in maat 12) klinkt het schema meteen als een echte bluessong.
Wat is het bluesschema?
Een bluesschema is een vaste akkoordvolgorde die zich steeds herhaalt. Eén rondje van twaalf maten heet een chorus. Een zanger zingt er een couplet over, een gitarist speelt er een solo over, en daarna begint het rondje opnieuw. Omdat iedereen het schema kent, kunnen muzikanten die elkaar nooit eerder zagen meteen samen een blues spelen. Dat maakt het ook voor beginners zo waardevol: wie dit schema beheerst, kan aansluiten bij een jamsessie en herkent het in honderden nummers uit blues, rock-'n-roll en rock.
Elke maat telt vier tellen. Je telt dus steeds "1, 2, 3, 4" en wisselt van akkoord op de 1 van een nieuwe maat. Twaalf maten keer vier tellen geeft 48 tellen per chorus.

De twaalf maten op een rij
De akkoorden worden aangeduid met Romeinse cijfers. Die cijfers staan voor de trap in de toonladder: I is de grondtoon van de toonsoort, IV is de vierde toon en V de vijfde. Het voordeel van die cijfers: het schema blijft hetzelfde, in welke toonsoort je ook speelt.
| Regel | Maat 1 | Maat 2 | Maat 3 | Maat 4 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | I | I | I | I |
| 2 | IV | IV | I | I |
| 3 | V | IV | I | I |
Je kunt het schema lezen als drie regels van vier maten. Die indeling is geen toeval: in veel bluesteksten wordt de eerste zin gezongen in regel 1, herhaald in regel 2 en beantwoord in regel 3. Wie dat patroon hoort, verliest minder snel de tel. Wil je meer weten over hoe je zo'n overzicht zelf noteert, lees dan hoe je een akkoordenschema maakt.
Welke akkoorden speel je in E en in A?
Om de akkoorden te vinden tel je vanaf de grondtoon door de majeurtoonladder. In E gaat die toonladder E, Fis, Gis, A, B, Cis, Dis. De vierde toon is A, de vijfde is B. In A gaat de toonladder A, B, Cis, D, E, Fis, Gis: de vierde toon is D, de vijfde is E.
In de blues speel je die drie akkoorden bijna altijd als dominantseptiemakkoord, het akkoord met een 7 erachter. Dat is een majeurakkoord met een kleine septiem erbij. A7 bestaat bijvoorbeeld uit A, Cis, E en G. Die G is de kleine septiem: hij geeft het akkoord een licht schurende, onrustige klank. In de klassieke harmonie komt zo'n akkoord vooral op de V voor, maar in de blues krijgen alle drie de akkoorden die septiem. Juist daardoor klinkt het meteen naar blues. Gewone akkoorden (E, A en B) passen ook in het schema, maar ze klinken braver.
| Trap | In E | Tonen | In A | Tonen |
|---|---|---|---|---|
| I | E7 | E, Gis, B, D | A7 | A, Cis, E, G |
| IV | A7 | A, Cis, E, G | D7 | D, Fis, A, C |
| V | B7 | B, Dis, Fis, A | E7 | E, Gis, B, D |
Het schema in E
E is de toonsoort waarin de meeste gitaristen hun eerste blues spelen. De reden is praktisch: de grondtoon E is je laagste open snaar, de A (de IV) is ook een open snaar en de B (de V) ligt op de tweede fret van de A-snaar. De akkoordgrepen zijn E7 (020100), A7 (x02020) en B7 (x21202). De cijfers lees je van de lage E-snaar naar de hoge e-snaar: 0 is een open snaar, x betekent dat je de snaar niet aanslaat.
| Regel | Maat 1 | Maat 2 | Maat 3 | Maat 4 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | E7 | E7 | E7 | E7 |
| 2 | A7 | A7 | E7 | E7 |
| 3 | B7 | A7 | E7 | E7 |
B7 is voor veel beginners een lastige greep, omdat je vier vingers nodig hebt. Oefen de wissel van A7 naar B7 en terug daarom apart, voordat je het hele schema speelt.
Het schema in A
In A verschuift alles: A7 is nu de I, D7 is de IV en E7 is de V. De grepen zijn A7 (x02020), D7 (xx0212) en E7 (020100). Omdat B7 hier niet voorkomt, vinden veel beginners deze toonsoort zelfs makkelijker dan E.
| Regel | Maat 1 | Maat 2 | Maat 3 | Maat 4 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | A7 | A7 | A7 | A7 |
| 2 | D7 | D7 | A7 | A7 |
| 3 | E7 | D7 | A7 | A7 |
Let bij D7 op dat je alleen de vier hoogste snaren aanslaat. Een lage E-snaar die meeklinkt, maakt het akkoord modderig.
Het shuffle-ritme: zo krijgt het schema swing
Het schema vertelt welke akkoorden je speelt, het ritme bepaalt of het naar blues klinkt. Het kenmerkende bluesritme heet de shuffle. Daarbij verdeel je elke tel niet in twee gelijke helften, maar in een lange en een korte slag: "daa-da, daa-da, daa-da, daa-da".
Technisch gezien verdeel je elke tel in drie gelijke stukjes, een triool. Je speelt op het eerste en het derde stukje en slaat het middelste over. Tel hardop "1-en-de, 2-en-de" en speel alleen op de cijfers en op "de". Zo hoor je vanzelf het lange-korte patroon. Lukt dat nog niet, oefen dan eerst triolen en eenvoudige syncopen los van de gitaar, door ze te klappen.
Drie aanslagpatronen voor beginners
Begin bij het eerste patroon en ga pas verder als je het hele schema zonder stoppen haalt.
- Vier kwarten neer. Sla per maat vier keer naar beneden, één slag per tel. Zo leer je de akkoordwissels zonder dat je ook op het ritme hoeft te letten. Het gaat mis als je wacht met wisselen tot je de nieuwe greep perfect hebt: blijf doortellen, ook als een akkoord even niet helemaal klinkt.
- Shuffle neer-op. Sla op de tel naar beneden (lang) en op het laatste stukje van de triool naar boven (kort). Je hand blijft continu op en neer bewegen, ook als je een slag overslaat. Een veelgemaakte fout is dat beginners de slagen gelijk verdelen: dan klinkt het als een mars in plaats van een shuffle.
- Shuffle met accent op 2 en 4. Speel hetzelfde patroon, maar sla tel 2 en 4 net iets harder aan. Dat zijn de tellen waarop een drummer de snaredrum speelt. Het geeft het ritme de typische terugslag die je in vrijwel elke blues en rock-'n-roll hoort.
Vooral op een elektrische gitaar kun je de snaren licht dempen met de zijkant van je rechterhandpalm, vlak bij de brug. Die techniek heet palm muting en is precies wat je nodig hebt bij de boogie-riff.
De boogie-riff op de lage snaren
Een klassieke begeleiding in de blues is geen akkoord maar een riff op twee lage snaren. Je speelt de grondtoon samen met de kwint en daarna de grondtoon samen met de sext, en je wisselt daar in shuffle-ritme tussen. De kwint is de vijfde toon vanaf de grondtoon, de sext de zesde. Dat tweetonige blokje met grondtoon en kwint ken je misschien al als power chord: de boogie-riff is in feite een power chord waarbij je ringvinger steeds een stapje heen en weer gaat.
Boogie-riff in E
Voor E7 speel je de open lage E-snaar met op de A-snaar de tweede fret (B, de kwint) en de vierde fret (Cis, de sext). Leg je wijsvinger op de tweede fret en reik met je ringvinger naar de vierde.
E7 (maten in E)
A|--2--2--4--4--2--2--4--4--|
E|--0--0--0--0--0--0--0--0--|
Voor A7 verschuift hetzelfde patroon één snaar omhoog: de open A-snaar met op de D-snaar fret 2 (E, de kwint) en fret 4 (Fis, de sext).
A7 (maten in E)
D|--2--2--4--4--2--2--4--4--|
A|--0--0--0--0--0--0--0--0--|
Voor B7 is er geen open snaar. Je speelt B op de A-snaar fret 2 met op de D-snaar fret 4 (Fis, de kwint) en fret 6 (Gis, de sext). Die rek van fret 4 naar 6 met je pink is in het begin lastig: houd je wijsvinger op de grondtoon en laat je hand iets meeschuiven.
B7 (maten in E)
D|--4--4--6--6--4--4--6--6--|
A|--2--2--2--2--2--2--2--2--|
Elke regel van acht slagen is één maat: twee slagen per tel, gespeeld als shuffle, dus lang-kort.
Boogie-riff in A
In A is de riff extra prettig voor beginners, want alle drie de akkoorden beginnen op een open snaar. Voor A7 gebruik je de open A-snaar met de D-snaar op fret 2 en 4, precies zoals hierboven. Voor D7 speel je de open D-snaar met op de G-snaar fret 2 (A, de kwint) en fret 4 (B, de sext). Voor E7 speel je de open lage E-snaar met de A-snaar op fret 2 en 4.
D7 (maten in A)
G|--2--2--4--4--2--2--4--4--|
D|--0--0--0--0--0--0--0--0--|
Speel de riff licht gedempt en houd de bovenste snaren stil. Het gaat vaak mis als je wijsvinger even loslaat bij de sext: dan valt de kwint weg en klinkt de riff hakkelig. Wil je zo'n riff later steviger en harder spelen, dan vind je meer bij essentiële gitaartechnieken voor rockmuziek, en wie de blues ook op toetsen wil spelen, kan verder met blues piano voor beginners.
Quick change en turnaround
Twee kleine aanpassingen maken van het basisschema het schema dat je op opnames hoort.
De quick change
Bij de quick change speel je in maat 2 al de IV, en ga je in maat 3 terug naar de I. De eerste regel wordt dus I, IV, I, I. Het schema krijgt daardoor vroeg wat beweging, in plaats van vier maten op hetzelfde akkoord.
| Regel | In E | In A |
|---|---|---|
| 1 | E7 | A7 | E7 | E7 | A7 | D7 | A7 | A7 |
| 2 | A7 | A7 | E7 | E7 | D7 | D7 | A7 | A7 |
| 3 | B7 | A7 | E7 | B7 | E7 | D7 | A7 | E7 |
In regel 3 staat in maat 12 al de turnaround, die we hieronder uitleggen.
De valkuil: na de snelle wissel in maat 2 vergeten veel spelers terug te gaan naar de I. Tel bij het oefenen hardop de maatnummers mee.
De turnaround
De turnaround is het slot van een chorus dat je terugstuurt naar het begin. De eenvoudigste vorm: speel in maat 12 de V in plaats van de I. In E wordt dat B7, in A wordt dat E7. Dat akkoord bouwt spanning op en laat horen dat er nog een rondje komt. Alleen in de allerlaatste chorus eindig je op de I.
Je kunt maat 11 ook vullen met een kort loopje. In E houd je de hoge e-snaar open en loop je op de G-snaar chromatisch omlaag: fret 4, 3, 2, 1 (B, Ais, A, Gis). Daarna volgt B7 in maat 12.
Turnaround in E (maat 11, daarna B7)
e|--0--0--0--0--|
B|--------------|
G|--4--3--2--1--|
In A doe je hetzelfde met de hoge e-snaar op fret 5 (A) en de B-snaar van fret 5 omlaag naar fret 2 (E, Dis, D, Cis). Daarna volgt E7 in maat 12.
Turnaround in A (maat 11, daarna E7)
e|--5--5--5--5--|
B|--5--4--3--2--|
Beide loopjes eindigen op de grote terts van het akkoord (Gis in E, Cis in A). Daardoor klinkt de stap naar de V vanzelfsprekend.

Zo oefen je de 12-maten blues
Het schema is snel uit je hoofd geleerd. Wat tijd kost, is het geheel spelen zonder te stoppen. Deze volgorde werkt voor de meeste beginners:
- Leer de grepen los. Zet E7, A7 en B7 (of A7, D7 en E7) neer zonder te kijken en laat elke snaar klinken. Vaste valkuil: een vinger die de snaar ernaast raakt en dempt.
- Oefen de wissels in paren. Wissel een minuut lang tussen I en IV, daarna tussen IV en V. De wissel A7 naar B7 vraagt in E vaak extra oefening.
- Speel het schema in kwarten. Gebruik het eerste aanslagpatroon en tel hardop. Stop niet bij een fout: blijven doorspelen is belangrijker dan elke slag zuiver.
- Voeg de shuffle toe. Zet een metronoom laag, bijvoorbeeld rond 60 slagen per minuut, en speel het neer-op-patroon. Verhoog het tempo pas als drie chorussen achter elkaar goed gaan.
- Vervang de akkoorden door de boogie-riff. Begin met alleen de riff op de I en speel de rest nog als akkoord. Breid het uit tot het hele schema.
- Voeg quick change en turnaround toe. Ze zijn het laatste laagje, niet het eerste.
Korte, regelmatige sessies leveren meer op dan één lange zit per week. Een kant-en-klare routine vind je in ons gitaar oefenschema voor beginners. Neem jezelf ook eens op: of je shuffle echt lang-kort klinkt, hoor je terug vaak beter dan tijdens het spelen.
Leer blues spelen met onze online gitaarles
Een schema op papier vertelt wat je speelt, maar niet hoe het klinkt en voelt. Of je shuffle swingt en of je de riff goed dempt, hoor je het snelst als een docent het voordoet. In onze online gitaarles leer je gitaar spelen met videolessen die je zo vaak terugkijkt als je nodig hebt. Loop je bij een video vast, dan stel je je vraag aan de docent: dat kan onbeperkt, bij elke video. Je betaalt één keer en houdt levenslang toegang tot de lessen, en je hebt 14 dagen geld-terug-garantie.
Veelgestelde vragen
Wat is het bluesschema voor gitaar?
Het bluesschema is een vaste volgorde van twaalf maten met drie akkoorden: I, IV en V. De volgorde is vier maten I, twee maten IV, twee maten I, dan V, IV, I en I. In E speel je daarvoor E7, A7 en B7, in A speel je A7, D7 en E7.
Wat is een goede gitaar voor blues?
Je kunt de 12-maten blues op elke gitaar spelen die goed gestemd blijft en prettig bespeelbaar is, akoestisch of elektrisch. Een elektrische gitaar maakt palm muting en de boogie-riff wat makkelijker, een akoestische gitaar past goed bij de traditionele countryblues. Belangrijker dan het merk is dat de snaren niet te hoog boven de hals liggen, zodat grepen als B7 haalbaar zijn.
Moet ik septiemakkoorden gebruiken of mag het met gewone akkoorden?
Gewone akkoorden passen in het schema, maar met septiemakkoorden klinkt het veel meer naar blues. De kleine septiem geeft de rauwe, onrustige klank die bij de stijl hoort. Begin gerust met gewone akkoorden als een greep nog lastig is en stap over zodra het lukt.
Hoe lang duurt het om een 12-maten blues te leren?
Het schema zelf ken je na een paar keer spelen uit je hoofd. Hoe snel je het hele schema met shuffle en boogie-riff soepel speelt, hangt af van je ervaring en hoe vaak je oefent. Wie de open akkoorden al beheerst, is vooral bezig met het ritme.
Kan ik de 12-maten blues ook in andere toonsoorten spelen?
Ja, het schema blijft altijd I, IV en V, alleen de akkoorden veranderen. In C speel je C7, F7 en G7, in G speel je G7, C7 en D7. Met de kwintencirkel vind je de IV en V van elke toonsoort snel terug. Wil je het hele schema stap voor stap leren spelen, dan sluit onze online gitaarles daar goed op aan.










