Gitaarsnaren vervangen: stap voor stap voor staal en nylon

Nieuwe snaren op je gitaar zetten kun je prima zelf, ook als beginner. Je hebt een stemapparaat nodig, een kniptang en zo'n half uur de tijd. Hieronder lees je per gitaartype wat je moet doen: staalsnaren op een akoestische (western) gitaar, snaren op een elektrische gitaar en nylonsnaren op een klassieke gitaar. Daarna laten we zien hoe je de nieuwe snaren oprekt en stemt, welke fouten je makkelijk voorkomt en wanneer je de klus beter kunt uitbesteden.

Kort samengevat

• Vervang je snaren als ze dof klinken, korter doorklinken, slecht op stemming blijven of roest en vuil laten zien. Speel je regelmatig, dan is ongeveer elke drie maanden een goede richtlijn.
• Werk snaar voor snaar. Zo blijft de spanning op de hals gelijkmatiger en weet je altijd hoe de vorige snaar liep.
• Staalsnaren zet je vast met brugpinnen of door de body. Nylonsnaren knoop je aan de brug vast.
• Rek elke nieuwe snaar voorzichtig op en stem een paar keer opnieuw. Nylonsnaren hebben een paar dagen nodig voordat ze echt stil staan.
• Snaren vervangen is onderhoud dat je prima zelf leert. Laat het alleen uitbesteden als er meer aan de hand is, zoals snaren die steeds breken of een gitaar die slecht speelt.

Wanneer zijn nieuwe snaren nodig?

Een vaste regel bestaat niet. Snaren slijten door het spelen, maar ook door zweet, vocht en lucht: ze oxideren zelfs als de gitaar in de hoes ligt. Je oren en vingers zijn daarom de beste graadmeter. Let op deze signalen:

• De klank wordt dof. Nieuwe snaren klinken helder en sprankelend. Na een tijd verdwijnt die glans en klinkt alles wat vlak.
• Minder sustain. Een aangeslagen noot sterft sneller weg dan je gewend bent.
• Stemproblemen. De gitaar loopt steeds uit de stemming, of akkoorden hoog op de hals klinken vals terwijl de losse snaren goed gestemd zijn.
• Wat je ziet en voelt. Donkere plekken, roest, aanslag of ruwe stukjes op de omwonden snaren, vooral op de plekken waar je vingers drukken.

Als ruwe richtlijn kun je bij regelmatig spelen uitgaan van ongeveer elke drie maanden. Speel je dagelijks een half uur of langer, dan is een tot twee maanden realistischer. Wie uren per dag speelt, wisselt nog vaker. Gecoate snaren gaan meestal langer mee. Uiteindelijk beslissen je oren: klinkt de set dof, dan is het tijd.

Voor beginners is dit belangrijker dan het lijkt. Op oude snaren klinkt een akkoord dat je goed grijpt toch net niet zuiver, en dan ga je aan jezelf twijfelen terwijl het aan het materiaal ligt. Met een frisse set hoor je wat je echt speelt.

Er is een snaar geknapt: wat nu?

Eén gebroken snaar vervangen kan, maar dan klinkt die ene nieuwe snaar duidelijk helderder dan de rest. Zitten de andere snaren er al een paar maanden op, dan is het slimmer om meteen de hele set te vervangen. Knapt er een snaar op een vrij nieuwe set, vervang dan alleen die snaar en kijk waar hij brak. Breekt een snaar steeds op dezelfde plek, bij het zadel of bij de topkam, dan zit daar vaak een scherp randje. Dat laat je het beste nakijken door een gitaarreparateur.

Dit heb je nodig

Je hebt geen uitgebreide gereedschapskist nodig. Leg dit klaar:

1. Een nieuwe set snaren van het juiste type: staalsnaren voor een western of elektrische gitaar, nylonsnaren voor een klassieke gitaar. Nooit staalsnaren op een klassieke gitaar zetten: de spanning is veel hoger dan zo'n gitaar aankan.
2. Een kniptang of zijkniptang om de uiteinden af te knippen.
3. Een stemapparaat, een clipstemmer of een stem-app op je telefoon.
4. Een snarenwinder (optioneel), een klein draaiding dat over het stemmechaniek past. Dat scheelt veel draaien.
5. Een zachte doek om de hals en de body schoon te maken nu de snaren er toch af zijn.
6. Voor akoestische gitaren met brugpinnen: eventueel een pinnentrekker, vaak zit die al aan de snarenwinder vast.

Weet je nog niet precies welke snaar waar hoort? In standaardstemming zijn dat van dik naar dun: E, A, D, G, B en de hoge E. Op het snarenzakje staat meestal het snaarnummer (1 is de dunste, hoge E-snaar; 6 de dikste, lage E-snaar) of de dikte. Op onze pagina over de namen van de gitaarsnaren leggen we uit hoe je ze uit elkaar houdt en een paar ezelsbruggetjes om ze te onthouden.

Snaar voor snaar of alles tegelijk?

Beide manieren worden gebruikt, maar voor beginners raden we snaar voor snaar aan:

• De hals blijft onder spanning, dus er verandert weinig aan de afstelling.
• Je hebt telkens een voorbeeld naast je: je ziet hoe de oude snaar om het mechaniek liep.
• De kans dat je een snaar in het verkeerde gat stopt, is vrijwel nul.

Alles tegelijk eraf halen heeft één voordeel: je kunt de toets en de ruimte onder de snaren goed schoonmaken. Dat is op zich geen probleem voor een gewone gitaar met een vaste brug, zolang je de nieuwe set dezelfde dag weer opzet. Heeft je elektrische gitaar een zwevende tremolo, waarbij de brug op veren balanceert, werk dan altijd snaar voor snaar. Haal je alle spanning eraf, dan trekken de veren de brug naar achteren en moet je de brug en de stemming daarna opnieuw in balans brengen.

Neem je wel alles tegelijk eraf, gebruik dat moment dan voor een kleine controle. Zitten de moertjes van de stemmechanieken aan de voorkant van de kop los, draai ze dan voorzichtig aan, niet overdreven strak. Losse moertjes kunnen gaan rammelen en geven bijgeluiden.

Staalsnaren vervangen op een akoestische gitaar

De meeste westerngitaren hebben brugpinnen: kleine pinnen in de brug die het bolletje (de ball-end) van de snaar vastklemmen. Begin met de dikke lage E en werk naar de hoge E.

1. Draai de oude snaar los. Draai aan het stemmechaniek tot de snaar slap hangt. Kijk eerst welke kant je op moet draaien: de toon moet zakken. Knip de snaar eventueel door in het midden, dan gaat het verwijderen sneller.
2. Haal de snaar van het mechaniek. Wikkel het uiteinde van het asje af.
3. Trek de brugpin eruit. Gebruik de pinnentrekker of pak de pin voorzichtig met een doekje. Lukt dat niet, duw de snaar dan een stukje de klankkast in; dan komt het bolletje los van de pin. Gebruik nooit een gewone tang direct op de pin, die beschadig je snel.
4. Steek de nieuwe snaar in het gat. Duw het bolletje in het gat en zet de pin erop, met de groef in de pin naar de hals toe.
5. Zet het bolletje goed vast. Trek de snaar licht omhoog terwijl je met een duim op de pin drukt. Het bolletje moet tegen de onderkant van de brug (de brugplaat) aan komen te zitten, niet tegen het puntje van de pin. Zit het verkeerd, dan schiet de pin er bij het stemmen uit.
6. Leid de snaar naar het mechaniek. Steek het uiteinde door het gaatje in het asje. Trek de snaar door tot hij strak staat en trek hem daarna een paar centimeter terug, zodat er speling ontstaat voor de windingen. Een handige vuistregel: ongeveer de afstand tot het volgende asje, voor de dikke snaren iets minder.
7. Opwinden. Knik het uiteinde om, zodat het niet terugglipt. Draai de snaar zo op dat hij aan de binnenkant van het asje loopt, richting het midden van de kop. Laat elke winding onder de vorige vallen. Mik op twee tot drie windingen voor de dikke omwonden snaren en drie tot vijf voor de dunne snaren.
8. Breng op spanning en knip af. Stem de snaar ongeveer op toonhoogte en knip het uiteinde af, een paar millimeter voorbij het asje.

Herhaal dit voor de volgende snaar. Bij een kop met drie mechaniekjes aan elke kant draaien de snaren aan de bovenkant en de onderkant in spiegelbeeld op; bij zes mechaniekjes op een rij draaien ze allemaal dezelfde kant op. Kijk gewoon hoe de oude snaar liep.

Wat anders is bij een elektrische gitaar

Op een elektrische gitaar zitten geen brugpinnen. De snaar gaat op een van deze twee manieren vast:

• Door de body: je steekt de snaar aan de achterkant van de gitaar in een busje en trekt hem door tot het bolletje vastzit.
• Via een staartstuk of de brug zelf: je haalt de snaar door het gaatje in het staartstuk of de brug. Bij veel tremolo's steek je de snaar aan de achterkant door het tremoloblok.

Daarna is de werkwijze gelijk aan die bij de akoestische gitaar: snaar door het asje, speling laten, windingen naar beneden laten lopen en afknippen. Let bij een tremolo extra op dat je snaar voor snaar werkt. Hoe je verder komt met spelen, lees je in onze gids over elektrische gitaar leren spelen. Twijfel je nog welk type gitaar bij je past, lees dan akoestische of elektrische gitaar?

Nylonsnaren vervangen op een klassieke gitaar

Nylonsnaren hebben meestal geen bolletje aan het uiteinde. Je knoopt ze aan de brug vast. Dat klinkt lastiger dan het is. De drie dunne snaren (G, B en hoge E) zijn van glad nylon, de drie dikke (lage E, A en D) zijn omwonden met metaaldraad.

1. Draai de oude snaar los en haal hem eraf. Draai de rol aan de kop terug tot de snaar slap is, haal hem uit het gaatje in de rol en maak de knoop bij de brug los.
2. Steek de nieuwe snaar door de brug. Steek het uiteinde door het gat in de brug, vanaf de kant van het klankgat. Laat ongeveer 8 tot 10 centimeter aan de achterkant uitsteken.
3. Knoop de snaar vast. Leg het uiteinde terug over de brug en steek het onder de snaar zelf door, zodat er een lus ontstaat. Wikkel het uiteinde daarna om zichzelf heen aan de achterkant van de brug: één keer voor de dikke snaren, drie keer voor de dunne nylonsnaren. Gladde nylon glijdt makkelijk, daarom hebben die extra windingen nodig.
4. Trek de knoop aan. Houd de knoop met een vinger op zijn plek en trek de lange kant van de snaar aan. Het uiteinde moet tegen de brug geklemd zitten.
5. Bevestig de snaar aan de rol. Steek de snaar door het gaatje in de rol, haal hem terug onder zichzelf door zodat hij vastklemt, en draai op. Laat de snaar over de bovenkant van de rol naar de topkam lopen en laat de windingen netjes naast elkaar liggen, niet over elkaar heen.
6. Op spanning brengen. Stem ongeveer op toonhoogte en knip de uiteinden af. Laat bij de brug ongeveer een centimeter staan, zodat de knoop niet kan losschieten.

Nylon rekt veel meer dan staal. Wees daarom niet verbaasd als een klassieke gitaar de eerste dagen telkens zakt. Dat hoort zo.

Oprekken en stemmen

Een nieuwe snaar rekt nog uit. Rek je hem niet op, dan blijf je de eerste dagen bijstemmen.

1. Stem alle snaren op toonhoogte met je stemapparaat.
2. Rek elke snaar op. Pak de snaar ongeveer halverwege de hals vast, trek hem een paar centimeter van de toets af en laat los. Doe dat over de lengte van de hals een paar keer. Voorzichtig: je wilt de snaar oprekken, niet breken.
3. Stem opnieuw. De snaren zijn nu gezakt. Stem ze terug op toonhoogte.
4. Herhaal tot de stemming na het oprekken nauwelijks meer verandert. Bij staal is dat meestal na twee of drie rondes, bij nylon duurt het langer.

Stem altijd omhoog naar de juiste toon. Zit je te hoog, draai dan eerst iets onder de toon en kom er daarna van onderaf op uit. Zo blijft de snaar beter op stemming. Hoe je dat met een stemapparaat of op gehoor doet, lees je in onze uitleg over gitaar stemmen.

Hoor je bij het stemmen een 'ping' of schiet de snaar met schokjes op toon? Dan blijft hij haken in de topkam of het zadel. Wrijving op die plek zorgt voor stemproblemen en kan snaren sneller laten breken. Wrijf daarom bij een snaarwissel een beetje grafiet van een zacht potlood in de groeven van de topkam; er bestaan ook speciale smeermiddelen voor.

Fouten die we beginners vaak zien maken

• Verkeerde kant op draaien. Je denkt dat je de snaar lossert, maar je draait hem juist strakker, tot hij knapt. Speel de snaar aan terwijl je draait: de toon moet zakken als je losdraait.
• Te weinig speling bij het asje. Met maar één winding glijdt de snaar weg en blijft hij niet op stemming.
• Te veel speling. Tien windingen over elkaar heen geven een rommelige kop en de snaar zakt telkens.
• De verkeerde snaar in het verkeerde gat. Zeker als je alles tegelijk vervangt. Leg de snaren op volgorde neer, de verpakking geeft vaak de dikte of de snaarnaam aan.
• Brugpin die eruit schiet. Het bolletje zit tegen de pin in plaats van tegen de brugplaat. Trek de snaar bij het vastzetten iets omhoog.
• Niet oprekken. Daarna blijf je dagenlang bijstemmen.
• Uiteinden te kort afknippen. Knip niet vlak bij het asje of de knoop: laat een paar millimeter staan.
• Staalsnaren op een klassieke gitaar. De hals en brug van een klassieke gitaar zijn niet op die spanning gebouwd.
• Een octaaf te hoog stemmen. Een stemapparaat toont alleen de notennaam, niet het octaaf. Draai je een snaar door tot de volgende keer dat de juiste noot verschijnt, dan staat hij een octaaf te hoog en knapt hij. Merk je dat de snaar opvallend strak en hoog klinkt, draai dan terug.

Zelf doen of laten doen?

Snaren vervangen is gewoon onderhoud dat de meeste gitaristen zelf doen. Na twee of drie keer ben je er binnen een halfuur mee klaar. Er zijn wel situaties waarin een gitaarreparateur handig is:

• De snaren liggen na de wissel ineens heel hoog of rammelen tegen de frets.
• Er breekt herhaaldelijk een snaar op dezelfde plek.
• Je gitaar heeft een zwevende tremolo en je wilt die meteen laten afstellen.
• Je stapt over op een andere snaardikte; dan moet de hals soms opnieuw afgesteld worden. Dat gebeurt met de stelstaaf in de hals (de trussrod). Draai daar als beginner niet zelf aan: een verkeerde afstelling kan de hals beschadigen.

Wat dat kost, verschilt sterk per werkplaats. Alleen snaren laten vervangen is meestal goedkoop, een complete afstelbeurt kost duidelijk meer, en de snaren zelf komen er vaak nog bij. Vraag vooraf de prijs. Zie een afstelbeurt als iets voor wanneer je gitaar niet meer goed speelt, niet als iets wat je bij elke snarenset nodig hebt.

Je gitaar is klaar, nu spelen

Nieuwe snaren klinken meteen helderder, en dat is een goed moment om iets nieuws te leren. In onze online gitaarcursus leer je stap voor stap: van stemmen en je eerste akkoorden tot ritme, aanslagpatronen en complete liedjes. Je kijkt de videolessen wanneer het jou uitkomt, met printbare oefenschema's erbij, en je houdt levenslang toegang. Loop je ergens op vast, dan kun je onbeperkt vragen stellen aan de docent. Wil je eerst iets eenvoudigs proberen? Begin dan met deze makkelijke gitaarliedjes voor beginners.

Veelgestelde vragen

Hoeveel kost het om gitaarsnaren te laten vervangen?

Dat verschilt per gitaarreparateur. Alleen snaren vervangen is meestal een klein bedrag, vaak exclusief de snaren zelf. Een volledige onderhoudsbeurt met reinigen en afstellen kost duidelijk meer. Vraag vooraf de prijs. Zelf doen kost alleen de prijs van een nieuwe set.

Kan ik als beginner zelf mijn snaren vervangen?

Ja. Met een stemapparaat, een kniptang en de stappen hierboven lukt het de meeste beginners de eerste keer al, al ben je dan wat langer bezig. Werk snaar voor snaar, dan kun je steeds kijken hoe de oude snaar liep.

Hoe vaak moet ik mijn gitaarsnaren vervangen?

Bij regelmatig spelen is ongeveer elke drie maanden een redelijke richtlijn. Speel je dagelijks een half uur of meer, dan is een tot twee maanden realistischer. Klinken je snaren eerder dof of blijven ze niet op stemming, vervang ze dan eerder.

Mijn snaar is geknapt. Moet ik die meteen vervangen?

Je kunt doorspelen op vijf snaren, maar veel akkoorden klinken dan onvolledig. Vervang de snaar zodra het kan. Zijn de andere snaren al een paar maanden oud, vervang dan meteen de hele set, zodat alle snaren hetzelfde klinken.

Waarom loopt mijn gitaar na het vervangen steeds uit de stemming?

Nieuwe snaren rekken nog uit, vooral nylonsnaren. Rek elke snaar een paar keer op en stem opnieuw tot de stemming stabiel blijft. Gaat het daarna nog steeds mis, controleer dan of je genoeg windingen om het asje hebt en of de snaar niet blijft haken in de topkam.